Кишвари мо роҳи эъмори ҷомеаи ҳуқуқбунёдро интихоб намудааст, ки яке аз ғояҳои асосии он таъмини волоияти қонун ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мебошад.

Эмомалӣ Раҳмон

Ёрии ҳуқуқии ройгон

 

Ҷумҳурии Тоҷикистон узви комилҳуқуқи Созмони Милали Муттаҳид буда, як қатор санадҳои байналмилалӣ оид ба ҳуқуқи инсонро эътироф кардааст. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кӯшиш ба харҷ медиҳад, ки ин санадҳои байналмилалӣ дар қаламрави кишвар амалӣ шаванд.

 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид 19-уми декабри соли 1968 дар иҷлосияи 23 “Қатъномаи 2449 (XXIII). Ёрии ҳуқуқӣ”-ро қабул карда, ба давлатҳои аъзо тавсия додааст, ки бо мақсади ҳифзи ҳуқуқ ва озодиҳои асосии инсон рушди низоми ҳамаҷонибаи ёрии ҳуқуқиро ба ниёзмандон кафолат диҳанд.

 Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Кумитаи Созмони Милали Муттаҳид оид ба ҳуқуқи инсон ҳамкории зич дорад. Дар доираи ин ҳамкорӣ Нақшаи миллӣ вобаста ба иҷрои тавсияҳои Кумитаи Созмони Милали Муттаҳид оид ба ҳуқуқи инсон тасдиқ шудааст. Дар он созмондиҳии низоми ёрии ҳуқуқӣ ба шахсони эҳтиёҷманд, ки аз ҷониби давлат кафолат дода шудааст, пешбинӣ гардида буд.

 Бо мақсади иҷрои вазифаҳои он Барномаи ислоҳоти судӣ-ҳуқуқӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015-2017 татбиқ гардид. Дар заминаи Барномаи мазкур бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2-юми июли соли 2015, №425 Консепсияи расонидани ёрии ҳуқуқии ройгон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул шудааст. Мақсади Консепсия ташаккул додани асосҳо барои инкишоф ва мукаммалгардонии минбаъдаи низоми давлатии ёрии ҳуқуқии ройгони дастрас ва ихтисоснок барои аҳолӣ мебошад.

 Барои амалисозии Консепсия бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28-уми ноябри соли 2015, №704 Муассисаи давлатии “Маркази ёрии ҳуқуқӣ”-и Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шуд. Мақсади фаъолияти Муассиса ташаккул додани асосҳо барои инкишоф ва мукаммалгардонии минбаъдаи низоми давлатии ёрии ҳуқуқии дастрас ва ихтисоснок барои аҳолӣ мебошад.

 

Айни замон расонидани ёрии ҳуқуқии якумдараҷа ва дуюмдараҷа ба зиммаи ин Муассисаи давлатӣ вогузор шудааст, ки муваффақона иҷро карда истодааст. Дар ҷараёни фаъолияти он дастрасӣ ба адолати судӣ ва ёрии ҳуқуқии ройгон ба қишрҳои осебпазири ҷомеа таъмин шудааст.

 Зимни таҷрибакунии моделҳои дар Консепсия пешбинишуда, ки ба ташаккули низоми ёрии ҳуқуқии ройгони якумдараҷа мусоидат мекунанд, барои интихоби шаҳру ноҳияҳои таҷрибавӣ маҳакҳои умумӣ (шумораи сокинон, ҳудуди шаҳру ноҳия, зичии аҳолӣ) истифода шудаанд.

 Бо истифода аз маҳакҳои мазкур дар солҳои 2016-2020 фаъолияти 37 ҳуқуқшиноси давлатӣ дар 34 шаҳру ноҳия роҳандозӣ шудааст:

 соли 2016 – шаҳрҳои Ваҳдат, Панҷакент ва ноҳияҳои Бобоҷон Ғафуров, Восеъ, Деваштич, Ҷайҳун;

 соли 2017 – шаҳрҳои Хоруғ, Конибодом ва ноҳияҳои Ёвон, Спитамен, Ҷаббор Расулов, Шаҳринав;

 соли 2018 – шаҳри Исфара ва ноҳияҳои Ашт, Дӯстӣ, Нуробод, Ҷалолиддини Балхӣ, Тоҷикобод;

 соли 2019 – шаҳрҳои Турсунзода, Истаравшан ва ноҳияҳои Данғара, Қубодиён, Муъминобод, Рашт, Ховалинг;

 соли 2020 – шаҳрҳои Душанбе, Гулистон, Хуҷанд, Ҳисор ва ноҳияҳои Айнӣ, Ванҷ, Мир Саид Алии Ҳамадонӣ, Рӯдакӣ, Файзобод.

 

 

Рӯзҳои кории ҳуқуқшиносони давлатӣ: аз душанбе то ҷумъа, аз соати 8:00 то 17:00. Тафсилоти бештар дар сомонаи “Маркази ёрии ҳуқуқӣ” – www.salac.tj/contacts

 Тибқи нақша, то охири соли 2023 дар 34 шаҳру ноҳияи боқимондаи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҳуқуқшиносони давлатӣ роҳандозӣ мешавад.

 Қобили зикр аст, ки 4-уми июли соли 2020 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи ёрии ҳуқуқӣ” қабул карда шуд. Тибқи муқаррароти қонуни мазкур, ба аҳолӣ ёрии ҳуқуқии якумдараҷа ва дуюмдараҷа расонида мешавад.

 

Ёрии ҳуқуқии якумдараҷа чист ва киҳо ба он ҳақ доранд?

 Ёрии ҳуқуқии якумдараҷа шакли хизматрасоние мебошад, ки ба шахсони воқеӣ бо роҳҳои фаҳмондадиҳии ҳуқуқу уҳдадориҳо, маслиҳатдиҳӣ ва тартиб додани ҳуҷҷатҳои дахлдор бе пардохти маблағ амалӣ карда мешавад.

 Он ба шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд бо роҳҳои пешниҳоди маълумоти ҳуқуқӣ, гузаронидани ҷаласаҳои иттилоотию ҳуқуқии сайёр ва маслиҳату фаҳмондадиҳӣ бо мақсади баланд бардоштани сатҳи дониши мавзӯии аҳолӣ, тартиб додани ариза, шикоят ва дигар ҳуҷҷатҳои дорои хусусияти ҳуқуқӣ, иттилоъ додан оид ба имкони ҳалли тосудии баҳсҳои ҳуқуқӣ, фиристодани муроҷиаткунанда ба муассисаҳои дахлдори давлатию ҷамъиятӣ, паҳн кардани маълумоти ҳуқуқӣ тавассути ёрдамчиёни ҷамъиятӣ, ёрӣ расонидан ба одамон ҷиҳати дастрасӣ ба ёрии ҳуқуқии дуюмдараҷа аз ҷониби ҳуқуқшиносони давлатӣ, адвокатҳо, мақомоти давлатӣ ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ дар доираи ваколатҳои пешбиникардаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон таъмин карда мешавад.

 Хусусияти фарқкунандаи ёрии ҳуқуқии якумдараҷа аз он иборат аст, ки барои ҳамаи одамон дастрас мебошад. Ёрии ҳуқуқии якумдараҷа дар лаҳзаи муроҷиат расонида мешавад. Дар ҳолати ғайриимкон будани бетаъхир расонидани ёрии ҳуқуқии якумдараҷа, ба муроҷиаткунанда сана ва вақти қабул дар давоми на беш аз 5 рӯз аз лаҳзаи муроҷиат таъйин карда мешавад.

 Шахси барои ёрии ҳуқуқии якумдараҷа муроҷиаткунанда ҳуқуқ дорад, ки оид ба як масъала танҳо як маротиба ба ҳуқуқшиноси давлатӣ муроҷиат кунад, ба истиснои ошкор шудани ҳолатҳои наве, ки ба масъалаи дахлдор алоқамандӣ дошта бошанд.

 

Ҳуқуқшиносони давлатӣ кистанд?

 Ҳуқуқшиносони давлатӣ кормандони “Маркази ёрии ҳуқуқӣ” мебошанд, ки ба шахсони воқеӣ тамоми намудҳои ёрии ҳуқуқии якумдараҷаро мерасонанд. Фаъолияти онҳо аз рӯйи муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи ёрии ҳуқуқӣ” амалӣ мешавад.

 

Ҳуқуқшиноси давлатӣ ҳуқуқ дорад:

 - маълумотро, ки барои расонидани ёрии ҳуқуқӣ заруранд, ба таври ройгон ҷамъ намояд;

 - маълумотнома, хислатнома ва ҳуҷҷатҳои дахлдори дигарро аз мақомоти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, инчунин аз шахсони ҳуқуқии дигар, новобаста ба шакли ташкилию ҳуқуқӣ ва шакли моликияташон, талаб карда гирад;

 - мутобиқи талаботи дастурамал оид ба кор бо ёрдамчиёни ҷамъиятӣ, ки аз тарафи мақоми ваколатдори давлатӣ тасдиқ карда мешавад, ёрдамчиёни ҷамъиятиро омода намуда, онҳоро ба раванди расонидани ёрии ҳуқуқии якумдараҷа ҷалб намояд.

 

Ҳуқуқшиноси давлатӣ уҳдадор аст:

 - сатҳи дониш ва касбияти тахассусии худро баланд бардорад;

 - бо тартиби пешбиникардаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқу озодиҳои шахси муроҷиатнамударо бовиҷдонона ва босифат ҳимоя кунад;

 - маълумотеро, ки аз шахси барои ёрии ҳуқуқӣ муроҷиатнамуда гирифтааст, бе розигии ӯ ифшо насозад;

 - оид ба чораҳои қонунии ҳалли тосудии баҳсҳо иттилоот диҳад ва мувофиқи имкониятҳо онҳоро истифода намояд;

 - сирри давлатӣ ва сирри дигареро, ки бо қонун ҳифз мешавад ва ҳангоми расонидани ёрии ҳуқуқӣ ба ӯ маълум гаштааст, ифшо насозад.

 Ҳуқуқшиноси давлатӣ наметавонад ба шахсоне, ки манфиатҳои онҳо ба манфиати шахси пештар барои ёрии ҳуқуқӣ муроҷиаткарда мухолифат мекунад, маслиҳат диҳад.

 

Ёрии ҳуқуқии дуюмдараҷа чист ва ба киҳо пешниҳод мешавад?

 Ёрии ҳуқуқии дуюмдараҷа шакли хизматрасонии ҳуқуқие мебошад, ки аз тарафи давлат кафолат дода шуда, дар асос ва бо тартиби пешбиникардаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи ёрии ҳуқуқӣ” ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ амалӣ карда мешавад.

 

 

Қонуни мазкур ба шахсони зерин расонидани ёрии ҳуқуқии дуюмдараҷаро ба таври ройгон кафолат медиҳад:

 - гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда ё маҳкумшудае, ки ба ёрии ҳуқуқӣ эҳтиёҷ дорад, вале имконияти пардохти чунин хизматрасониро надорад ва мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон гирандаи кумакҳои унвонии иҷтимоӣ мебошад;

 - гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда ё маҳкумшудаи ноболиғи бепарастор ё ноболиғе, ки падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда)-и ӯ имконияти пардохти чунин хизматрасониро надоранд ва мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон гирандаи кумакҳои унвонии иҷтимоӣ мебошанд;

 - гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда ё маҳкумшуда бинобар камбудиҳои ҷисмонӣ ё рӯҳӣ ҳуқуқи худро оид ба ҳимоя мустақилона амалӣ карда наметавонанд;

 - айбдоршавандае, ки берун аз ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дошта, аз ҳозир шудан ба тафтишот саркашӣ мекунад;

 - агар шахс дар содир намудани ҷинояте айбдор карда шавад, ки барои он ҷазои қатл ё ҷазои якумра аз озодӣ маҳрум сохтан пешбинӣ шуда бошад;

 - судшавандае, ки таҳти ҳабс қарор дошта, аз ҳозир шудан ба маҷлиси судӣ саркашӣ менамояд;

 - ветеранҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ ва шахсони ба онҳо баробаркардашуда, ветеранҳои амалиёти ҷангӣ дар ҳудуди давлатҳои дигар ва шахсони ба онҳо баробаркардашуда, инчунин шахсоне, ки бар асари фалокати неругоҳи барқи атомии Чернобил зарар дидаанд ва ё дар рафъи оқибатҳои ин фалокат ширкат варзидаанд.

 

Сароғоз расонидани ёрии ҳуқуқии дуюмдараҷа дар вилоятҳои Суғд ва Хатлон таҷриба карда шуд. То охири соли 2023 расонидани ёрии ҳуқуқии дуюмдараҷа ҳамчунин дар шаҳри Душанбе, ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон роҳандозӣ шуда, ба ин тариқ ҳамаи қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон фаро гирифта мешавад.

 Айни замон ин навъи ёрии ҳуқуқӣ танҳо дар доираи парвандаҳои ҷиноятӣ пешниҳод шуда, баъд аз 1-уми январи соли 2025 парвандаҳои ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ва гражданиро низ фаро мегирад.

 

Тамос бо МД «Маркази ёрии ҳуқуқй»:

734063, Ҷумҳурии Тоҷикистон, ш. Душанбе, к. С. Айни 127
Тел:  (+992 37)  225 16 77
e-mail: info@salac.tj 
http: www.salac.tj

 

Илова кунед: